सुमियोशी ताइशाको धान उब्जाउने, बाल्टिनमा धानखेत

तरकारीभन्दा फरक, चामलको भावना

सन् 2017 को गर्मीमा मिन्ना नो उएनमा “कोमेकोमे क्लब” सुरु गर्‍यौं। नामजस्तै सबैले मिलेर चामल उब्जाउने क्लब हो। यद्यपि आवासीय क्षेत्रको बीचको खेतमा धानखेत बनाउनु सजिलो छैन। त्यसैले बाल्टिनमा धानखेत गर्ने प्रयास गर्‍यौं।

वास्तवमा खेतमा दुई वर्षअघिदेखि ठूलो पानीको ट्याङ्कीमा धानखेत गर्दै आएका सदस्य हुनुहुन्थ्यो। उहाँको अनुभव खुला मनले बाँडिदिनुभएपछि सबैले मिलेर चुनौती लियौं। चामलको फसलमा तरकारीभन्दा फरक किसिमको भावना हुन्छ। त्यो धेरैले अनुभव गरून् भन्ने चाहनाबाट सुरु भएको थियो।

सुरु सुमियोशी ताइशाको ओताउए सिन्जी (धान रोप्ने अनुष्ठान) बाट

पहिलो सत्र नजिकैको सुमियोशी ताइशामा हुने “ओताउए सिन्जी” को अवलोकन थियो। महत्त्वपूर्ण अमूर्त लोक सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा पनि तोकिएको, पुरानो समयदेखि चल्दै आएको अनुष्ठान हो। वास्तवमा हरेक वर्ष यही अनुष्ठानका लागि उब्जाइएको धानको बिरुवा बाँडेर पाउँछौं र मिन्ना नो उएनमा हुर्काउँछौं। त्यसको मूल्य पाँचै इन्द्रियले महसुस गर्न सबै मिलेर हेर्न गयौं।

पूजा गरेर अर्पण चढाएपछि अनुष्ठान हुने पवित्र धानखेततिर गयौं। भव्य पोशाक लगाएका मानिसहरूको नृत्य, अनुभवी मानिसहरूले सुन्दर पङ्क्तिमा रोपिरहेको धान रोपाइँको दृश्यलाई हामी एकटकले हेरिरह्यौं।

बाल्टिनभित्रको सानो धानखेत

जुलाई 2 मा अन्ततः बाल्टिन धानखेतमा रोपाइँ गर्‍यौं। दुई हप्ताअघिदेखि माटो र पानी हालेर तयार पारिएको थियो, माटो खेतको प्यारा बोलिक फार्मबाट सारिएको थियो। जात हिनोहिकारी हो। प्रयोगका रूपमा एक एक बिरुवा खाली ठाउँ छोडेर रोप्ने, तीन चारवटा बिरुवा एक झुप्पा बनाएर रोप्ने गरी रोप्ने तरिका अलि अलि फरक पार्दै अनुभव सँगाल्ने निर्णय गर्‍यौं।

घाम लागेको दिन पानीको तापक्रम 35 डिग्रीको नजिक पुग्यो र चुनौती पनि देखिए। तैपनि पहिले राम्ररी जरा गाडियोस् भन्ने आशा राख्यौं।

धानको पछाडि सयौं वर्षदेखि चल्दै आएको अनुष्ठान र स्थानीय जीवन छ। चामल उब्जाउनु भनेको त्यस्तो भौगोलिक परिवेश र ऋतुचक्रलाई नजिकबाट महसुस गर्नु पनि हो। सहरको मन्दिर र खेत धानमार्फत जोडिएका छन्। सानो बाल्टिनको धानखेत त्यसको प्रवेशद्वार बनिदियो।