स्कुलपछिको हेरचाह केन्द्रका बालबालिकासँग बनाइएको आफ्नै जंगली बिरुवा विश्वकोश

स्कुलपछिको हेरचाह केन्द्रबाट आएको परामर्श

एक दिन प्राथमिक विद्यालयको स्कुलपछिको हेरचाह केन्द्र “TKC जोनान आफ्टरस्कुल” चलाउने व्यक्तिले परामर्श गर्नुभयो। स्कुलपछिको समय धेरैजसो घरभित्र बित्छ, बालबालिकालाई प्रकृतिसँग अझ धेरै जोडिने अनुभव दिन चाहन्छौं। नजिकै मिन्ना नो उएन छ भन्ने थाहा पाएर बालबालिकाले अनुभव गर्न सक्ने केही छ कि भनेर सम्पर्क गर्नुभएको थियो।

लक्षित उमेर दोस्रोदेखि चौथो कक्षाका बालबालिका थिए। त्यतिबेला मलाई सम्झना आयो, म सञ्चालनमा सहयोग गर्ने टोक्योको आदाचि वार्डको सामुदायिक खेतमा अभिभावक र बालबालिकाका लागि गरिएको जंगली बिरुवा अनुसन्धान। जंगली बिरुवा जम्मा गरेर नाम खोज्दा मात्र पनि निकै रमाइलो भएको थियो। त्यसलाई प्रत्येक बालकको विश्वकोश बनायो भने रमाइलो हुन सक्छ। यही सोचेर “आफ्नै बालबालिका जंगली बिरुवा विश्वकोश बनाउने” कार्यक्रम गर्‍यौं।

एउटा विश्वकोश बनेको “झार”

त्यस दिन दुर्भाग्यवश पानी परिरहेको थियो, तर पानी रोकिएको बेला पारेर बालबालिका खेततिर दौडिए। बेलचा र कैंची समातेर गम्भीरतासाथ धेरै किसिमका झार खोजे। छेउकै “मिन्ना भान्सा” मा लगेर बाँडिएको कापीमा टाँसे।

सफासँग काटेर सजाउने बालक, गुच्छाजस्तै साहसिक रूपमा टाँस्ने बालक, चिनेका विशेषता सूक्ष्म रूपमा लेख्ने बालक। पहिलोपटक भेटेका बालबालिकामा पनि विश्वकोश बनाउँदा बनाउँदै स्वभाव देखिँदै जानु रमाइलो पक्ष हो। त्यसपछि विश्वकोशसँग जम्काभेट गर्दै नाम खोजियो। तरकारीबारे ठिकै जान्ने म जंगली बिरुवाको कुरामा भने बिल्कुल अनजान, बालबालिकासँगै मिलेर निकै कोसिस गरी खोजें।

स्कुलपछिको मैदानका रूपमा खेत

जंगली बिरुवालाई सामान्यतया “झार” भनेर एकैसाथ बोलाइन्छ र प्रायः ध्यान दिइँदैन। तर जम्मा गरेर राखेर हेर्दा साना फूल र हरेकको फरक आकार निकै सुन्दर हुन्छ। वयस्कले गम्भीरतापूर्वक रमाउन सक्ने कुरा बालबालिकालाई पनि रमाइलो लाग्नुपर्छ।

स्कुलपछिको हेरचाह केन्द्रको नजिक खेत भएमा स्कुलपछिको समय सानो फिल्डवर्कको समयमा बदलिन्छ। स्कुल र घर दुवै होइन, तेस्रो ठाउँमा आफ्नै आँखाले पत्ता लगाउने अनुभव। खेतले यस्तो सिकाइको ठाउँका रूपमा स्कुलपछिको हेरचाह केन्द्रसँग हात मिलाउन सक्छ भन्ने लाग्यो।