Không nhìn thấy, nhưng chắc chắn có mặt
Nghe nói đất có nhiều vi sinh vật là đất tốt. Dù mang máng nghĩ vậy, hiếm khi ta thử tìm hiểu xem thực ra có những vi sinh vật nào. Tôi cũng từng như thế.
Vậy mà khi ở ngoài ruộng, tôi vẫn cảm nhận rõ sự hiện diện của vi sinh vật. Cỏ dại nhổ lên chất thành đống thì chẳng mấy chốc đã phân hủy và trở về với đất. Đất của khu vườn cũng đã trở nên ẩm mịn hơn nhiều so với lúc mới bắt đầu. Không nhìn thấy được, nhưng chắc chắn chúng đang làm việc ở đó. Tôi muốn biết chúng là gì.
Thời đại công dân cũng đọc được bộ gen
Vì vậy, mùa thu năm 2019, chúng tôi cùng nhóm Bio Research của Trung tâm Nghệ thuật Thông tin Yamaguchi (YCAM) bắt đầu khảo sát vi sinh vật đất tại khu vườn ở Kitakagaya. YCAM Bio Research là nhóm kết nối công nghệ sinh học, vốn ngày càng gần gũi, với đời sống từ góc nhìn của nghệ thuật và thiết kế.
Kỹ thuật chúng tôi dùng là “phân tích metagenome”. Đây là cách khảo sát toàn bộ vi sinh vật có trong mẫu để nắm được có những loài nào. Chúng tôi ngạc nhiên khi biết việc phân tích gen, từng tốn một khoản chi phí khổng lồ, nay người dân bình thường cũng với tới được. Ở buổi đầu tiên, sau khi học những kiến thức cơ bản về công nghệ sinh học, chúng tôi lấy đất từ nhiều môi trường trong vườn, như trong ruộng lúa hay chỗ chất cỏ.
Điều đọng lại là cách nhìn thay đổi, hơn cả kết quả
Tháng 1 năm 2020, chúng tôi tổ chức buổi báo cáo và triển lãm. Chúng tôi trưng bày kết quả so sánh đất Kitakagaya với đất Yamaguchi và Okayama, dữ liệu thô của phân tích và các dụng cụ đã dùng. Các thành viên trong vườn trồng rau bằng nhiều phương pháp canh tác khác nhau, nhưng thành phần vi sinh vật không có khác biệt lớn. Mặt khác, đất ở chỗ mới đổ thêm, ruộng lúa và Parabolic Farm cho kết quả hơi khác, rất thú vị.
Không phải đưa ra đáp án đúng về đất, mà là khi nhìn qua công nghệ tiên tiến nhất, thứ đất ta vẫn chạm vào hằng ngày bỗng trông khác đi. Trải nghiệm đó chính là thành quả lớn nhất. Tôi nghĩ một mảnh ruộng nhỏ giữa thành phố cũng có thể trở thành nơi để tìm hiểu và học hỏi về thiên nhiên gần gũi.